Jak zrobić olejek lawendowy? Prosty przepis krok po kroku

Domowy olejek lawendowy najłatwiej zrobisz metodą infuzji – świeże lub suszone kwiaty lawendy zalewa się olejem bazowym i odstawia na 2–6 tygodni. Gotowy preparat działa relaksująco, łagodzi podrażnienia i sprawdza się w codziennej pielęgnacji. W tym artykule znajdziesz sprawdzone proporcje oraz instrukcję przygotowania krok po kroku.

Czym różni się domowy olejek lawendowy od olejku eterycznego?

W ziołolecznictwie i kosmetyce wykorzystuje się hydrolaty, ekstrakty roślinne oraz olejek eteryczny. Prawdziwy olejek lawendowy (Oleum Lavandulae) otrzymuje się przez destylację parą wodną lub ekstrakcję lotnymi rozpuszczalnikami z kwiatów lawendy. W warunkach domowych ten proces jest trudny do powtórzenia, dlatego zamiast czystego olejku eterycznego powstaje olej lawendowy, czyli macerat.

Do infuzji wykorzystuje się oleje nośnikowe – olej ze słodkich migdałów, olej lniany, olej arganowy, oliwę z oliwek, olej winogronowy, jojoba lub słonecznikowy. Baza przejmuje cenne składniki z surowca, między innymi linalol, garbniki, flawonoidy i fitosterole. Obecna w lawendzie kumaryna odpowiada za działanie rozluźniające i poprawę nastroju.

Olejek eteryczny służy z kolei do wytwarzania perfum, wód toaletowych, mydeł, płynów do kąpieli, kremów i maści. Domowy macerat jest łagodniejszy, dlatego sprawdza się głównie w pielęgnacji, masażu i aromaterapii.

Kiedy i jak przygotować surowiec z lawendy?

Lawendę lekarską chętnie uprawia się w Polsce w ogrodach, pojemnikach na balkonach i tarasach. Do przygotowania olejku nadaje się zarówno własny surowiec, jak i susz ze sklepu zielarskiego. Kwiatostany lawendy zbiera się w lipcu lub sierpniu, najlepiej w okresie wczesnego kwitnienia oraz w suchą, słoneczną pogodę. Po wysuszeniu i odrzuceniu szypułek otrzymuje się kwiaty lawendy (Flos Lavandulae).

Zbiór i obróbka kwiatostanów

Po zbiorze odrzuca się szypułki, aby w materiale pozostały wyłącznie kwiaty. Dzięki temu infuzja ma czystszy aromat i jest wolna od zdrewniałych części, które mogłyby skrócić trwałość gotowego produktu. Najczęściej wybiera się lawendę lekarską, nazywaną wąskolistną, a rzadziej lawendę szerokolistną lub wysokogórską.

Jak suszyć kwiatostany?

Surowiec suszy się w cieniu, a temperatura nie powinna przekraczać 35°C. Wilgoć, zbyt wysoka temperatura lub niedostateczna cyrkulacja powietrza mogą doprowadzić do fermentacji albo rozwoju pleśni. Suchy materiał łatwiej się przechowuje i lepiej oddaje składniki do oleju, dlatego ten etap ma duże znaczenie.

Jak zrobić olejek lawendowy ze świeżych kwiatów?

Wersja ze świeżej lawendy jest szybka, ale jej aromat wzmocnisz, jeśli odstawisz mieszankę na dłużej. Do przygotowania potrzebujesz ok. 200 ml oleju bazowego, świeżych łodyg lub kwiatów oraz wyparzonego słoika.

Wykonaj kolejne kroki:

1. Wyparz słoik o pojemności ok. 200 ml i dokładnie go osusz.
2. Umieść świeże łodygi lawendy w naczyniu dość gęsto, aby olej był skoncentrowany.
3. Podgrzej wybrany olej bazowy w garnku, ale nie doprowadzaj go do wrzenia.
4. Zalej lawendę ciepłym olejem i odczekaj, aż całość ostygnie.
5. Zakręć szczelnie słoik i pozostaw go na miesiąc w ciemnym, chłodnym miejscu.
6. Codziennie lekko potrząsaj naczyniem, by składniki się przemieszczały.
7. Przelej płyn przez sitko lub gazę do czystej buteleczki z ciemnego szkła.

Jak przygotować olej z suszonej lawendy?

Suszoną lawendę stosuje się w mniejszej ilości, ponieważ po odparowaniu wody jest bardziej skoncentrowana. W małym słoiku kwiaty powinny sięgać do 1/3 wysokości, a do zalania wystarczy 200 ml oleju bazowego. Infuzja z suszu trwa zwykle dłużej niż ta ze świeżego surowca.

Przepis wygląda następująco:

1. Wyparz słoiczek i osusz go dokładnie.
2. Wsyp suszone kwiaty lawendy do 1/3 wysokości naczynia.
3. Zalej surowiec olejem bazowym – dobrze sprawdzą się olej migdałowy, jojoba, winogronowy lub słonecznikowy.
4. Zakręć słoik i ustaw go w nasłonecznionym miejscu na 2–4 tygodnie.
5. Co kilka dni potrząsaj naczyniem i raz na jakiś czas odwracaj je, żeby kwiaty zmieniły położenie.
6. Po tym czasie przecedź płyn przez gazę lub filtr do kawy.
7. Przelej gotowy olej do ciemnej buteleczki i przechowuj w chłodnym miejscu.

Jeśli masz więcej czasu, wydłuż infuzję do 4–6 tygodni, a suszone kwiaty możesz wsypać nawet do 3/4 wysokości słoika. Dłuższe moczenie zwiększa stężenie substancji czynnych, dlatego produkt staje się intensywniejszy.

Jak stosować domowy olejek lawendowy na co dzień?

Olej lawendowy z infuzji jest łagodniejszy niż czysty olejek eteryczny, dlatego można go używać bezpośrednio na skórę. Sprawdza się w pielęgnacji cery trądzikowej, tłustej, mieszanej oraz dojrzałej, a także podrażnionej skóry ciała. Preparat działa przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie, przeciwgrzybiczo i antyoksydacyjnie oraz wspomaga regenerację naskórka.

Wybór oleju bazowego wpływa na właściwości i konsystencję gotowego kosmetyku. Zestawienie popularnych baz przedstawia się tak:

Domowy olej lawendowy to macerat, nie czysty olejek eteryczny – dlatego działa łagodniej i może być bezpiecznie stosowany bezpośrednio na skórę.

Do twarzy i ciała

Kilka kropel oleju lawendowego możesz dodać do kremu do twarzy, balsamu do ciała lub żelu do mycia. Przy stosowaniu czystego olejku eterycznego nie przekraczaj maksymalnego stężenia 2% w gotowym kosmetyku i zawsze rozcieńczaj go w oleju roślinnym. Domowy macerat można natomiast wcierać bezpośrednio w miejsca po ugryzieniu komarów, przy trądziku lub na podrażnioną skórę.

Preparat pomaga w łagodzeniu łuszczycy, egzemy, poparzeń i trudno gojących się ran. Przy napięciowym lub migrenowym bólu głowy wystarczy posmarować skronie kroplą olejku i delikatnie pomasować to miejsce. Wcierany w skórę przy chorobie reumatycznej działa przeciwbólowo, a regularny masaż pobudza krążenie krwi, ujędrnia skórę i wspomaga redukcję cellulitu.

Do płukania jamy ustnej i gardła używaj preparatu po rozcieńczeniu. Przedawkowanie doustne może wywołać stan zapalny błony śluzowej żołądka i jelit, a zbyt intensywne wcieranie bywa przyczyną zaczerwienienia i rozgrzania skóry.

Przed pierwszym użyciem czystego olejku eterycznego wykonaj próbę uczuleniową – rozcieńcz go w oleju bazowym i nanieś niewielką ilość na skórę przedramienia.

Do włosów i skóry głowy

Olej lawendowy sprawdza się u osób z przetłuszczającą się skórą głowy, łupieżem lub osłabionymi włosami. Nałóż go na skórę głowy co najmniej godzinę przed myciem włosów, a potem umyj je delikatnym szamponem. Możesz też dodać kilka kropel do gotowej odżywki, wcierki lub maski do włosów – taka mieszanka działa sebostatycznie, oczyszczająco i wspomaga wzrost włosów.

Do kąpieli, masażu i aromaterapii

W aromaterapii olejek lawendowy rozpyla się w pomieszczeniu za pomocą kominka do aromaterapii lub dyfuzora ultradźwiękowego. Wieczorna kąpiel z dodatkiem olejku działa relaksująco, ułatwia zasypianie i obniża napięcie nerwowe. Aby stworzyć oliwkę do masażu, połącz domowy macerat z olejem bazowym i wmasuj go w kark, ramiona lub stopy.

Kilka kropel preparatu na pościeli lub zasłonach w sypialni wprowadza delikatny ziołowo-kwiatowy aromat. Suszone kwiaty lawendy zamknięte w płóciennym woreczku można trzymać przy poduszce, a taki sam woreczek włożony do szafy odstrasza mole. Olejek lawendowy pomaga też odstraszać komary i kleszcze, a inhalacje wspierają łagodzenie stanów zapalnych dróg oddechowych i udrożnienie zatkanego nosa.

W kuchni jako dodatek aromatyczny

Niektóre olejki lawendowe nadają się do spożycia, ale w kuchni wolno używać wyłącznie produktów do tego przeznaczonych lub maceratu na bazie oleju spożywczego. Taki dodatek wzbogaca wypieki, desery, lemoniady i potrawy kuchni śródziemnomorskiej. Ze względu na intensywny smak stosuj go w bardzo małych ilościach.